कृषिविज्ञाननगरी

जगभरातील अन्न सुरक्षा आणि शाश्वत विकासाच्या दृष्टीने एक चिंताजनक अहवाल समोर आला आहे. कॉर्नेल विद्यापीठाच्या नामांकित प्राध्यापकांनी आणि जागतिक कृषी तज्ज्ञांनी जारी केलेल्या ताज्या मूल्यांकनानुसार, जगभरातील बहुतांश देश २०३० पर्यंतची अन्न प्रणाली उद्दिष्टे (Food System Goals) पूर्ण करण्यात कमालीचे मागे पडत आहेत. संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) निश्चित केलेल्या शाश्वत विकास उद्दिष्टांमध्ये (SDGs) भूकमुक्त जग आणि पर्यावरणपूरक शेतीचा समावेश आहे, परंतु सध्याची परिस्थिती पाहता ही उद्दिष्टे गाठणे अशक्य वाटत आहे. रासायनिक कीटकनाशकांचा अनिबंध वापर, पाण्याचा अतिवापर आणि हरितगृह वायूंचे (Greenhouse Gases) वाढते उत्सर्जन यांमुळे शेतीचे आणि पर्यावरणाचे मोठे नुकसान होत आहे. अहवालात नमूद केल्याप्रमाणे, हवामान बदलाच्या (Climate Change) वाढत्या प्रभावामुळे आफ्रिका आणि आशिया खंडातील देशांना सर्वात मोठा फटका बसत आहे. अनियमित पाऊस, भीषण दुष्काळ आणि वाढत्या तापमानामुळे पिकांच्या उत्पादकतेवर विपरीत परिणाम झाला आहे. वाढत्या लोकसंख्येला पुरेल इतके अन्न सुरक्षितपणे तयार करण्यासाठी या दोन्ही खंडांना त्यांच्या अन्न सुर...

 जागतिक कृषी तंत्रज्ञान परिषदेत तज्ज्ञांनी मांडलेल्या निष्कर्षानुसार, शेतीमध्ये आता फक्त डेटा किंवा केवळ जमिनीतील ओलावा दाखवणाऱ्या वेगवेगळ्या सेन्सर्स आणि मोबाईल ॲप्सचे दिवस मागे पडत आहेत. आतापर्यंत हे तंत्रज्ञान केवळ 'प्रायोगिक' किंवा माहिती देण्यापुरते मर्यादित होते; परंतु आता कृषी क्षेत्र एका नव्या टप्प्यात पोहोचले आहे, जिथे प्रत्यक्ष कृती करणारे स्वायत्त रोबोट्स (Autonomous Robots) आणि स्मार्ट अवजारे थेट शेतात उतरली आहेत. पिकांमधील तण अचूकपणे ओळखून ते उपटून टाकणारे (Weeding Robots) आणि मानवी हस्तक्षेपाशिवाय पिकांच्या गरजेनुसार मोजकीच औषध फवारणी करणारे रोबोट्स आता व्यापारी तत्त्वावर शेतात काम करू लागले आहेत. 'जॉन डीअर' आणि इतर जागतिक एग्रिटेक प्लॅटफॉर्म्सशी हे रोबोटिक तंत्रज्ञान थेट जोडले जात आहे. ग्रामीण भागांत आणि जगभरातील मोठ्या शेतांमध्ये सध्या मजुरांची तीव्र टंचाई भासत आहे, तसेच मजुरीचा खर्चही प्रचंड वाढला आहे. अशा परिस्थितीत हे प्रॅक्टिकल रोबोट्स शेतकऱ्यांसाठी गेम-चेंजर ठरत आहेत. हे रोबोट्स चोवीस तास न थकता काम करू शकतात, ज्यामुळे वेळेची मोठी बचत होते. याशिवाय...

 नुकत्याच पार पडलेल्या वर्ल्ड डेअरी काँग्रेसमध्ये जगातील आघाडीच्या दिग्गज डेअरी कंपन्या, संशोधक आणि शास्त्रज्ञांनी एकत्र येत 'पोस्ट-२०३० डेअरी डेव्हलपमेंट'च्या जागतिक रोडमॅपवर सखोल चर्चा केली आहे. या अत्यंत मोठ्या जागतिक मंचावर आशियातील सर्वात मोठा आणि प्रसिद्ध डेअरी समूह असलेल्या 'इली ग्रुपने' (Yili Group) सस्टेनेबिलिटी फोरमचे यजमानपद भूषवले. यादरम्यान त्यांनी संपूर्ण जगाची डेअरी सप्लाय चेन पूर्णपणे डिजिटल करण्याचा एक क्रांतिकारी प्रस्ताव मांडला. डेअरी उद्योगात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI), रोबोटिक्स आणि आधुनिक डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर करून दूध उत्पादन दुप्पट केले जाऊ शकते, यावर परिषदेत सर्वांचे एकमत झाले.        यासोबतच, जनावरांचा पर्यावरणातील कार्बन फूटप्रिंट कमी करण्यासाठी आणि त्यांच्या रोजच्या चाऱ्याचे उत्तम व्यवस्थापन करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय सहकार्यावर कराराद्वारे सहमती झाली. ही नवीन तांत्रिक क्रांती डेअरी फार्मिंगला पूर्णपणे पर्यावरणास अनुकूल बनवेल आणि सर्वसामान्य शेतकऱ्यांसाठी हा व्यवसाय अधिक फायदेशीर व नफा देणारा ठरेल. गायींच्या गळ्यात स्मार्ट सेन्सर्स...